Nieprzedstawialność Boga Ojca i Ducha Świętego w tradycji staroobrzędowej a dogmatyka soborowa

Abstrakt

Artykuł podejmuje problem nieprzedstawialności Boga Ojca i Ducha Świętego w tradycji staroobrzędowej, interpretując go w świetle doktryny patrystyczno-soborowej VI–VIII wieku. Analiza wykazuje, że hermeneutyka staroobrzędowa — ascetyczno-kanoniczna w swej strukturze — stanowi jedno z najbardziej konsekwentnych wcieleń teologii obrazu wypracowanej przez Ojców Kościoła, potwierdzonej przez Kanon 82 Soboru Trullańskiego oraz definicje VII Soboru Powszechnego. Staroobrzędowcy, odwołując się do biblijnej zasady niewidzialności Boga oraz do norm ikonograficznych staroruskiej tradycji, odrzucają antropomorficzne przedstawienia Boga Ojca jako sprzeczne z chrystologicznym fundamentem ikony. W ich praktyce malowania ikon uwidacznia się „dogmatyka wcielona”, w której obraz nie jest wyrazem wyobraźni, lecz ścisłego podporządkowania ekonomii Objawienia. Studium dowodzi, że staroobrzędowa doktryna nieprzedstawialności nie tylko nie odbiega od soborowej ortodoksji, lecz stanowi jej wyjątkowo czyste i konsekwentne rozwinięcie.