Oryginalność oficjum o bł. Czesławie Studium z zakresu historii liturgii
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Autor analizuje teksty oficjum brewiarzowego o bł. Czesławie. Powstało ono najprawdopodobniej w roku 1494 w środowisku wrocławskich dominikanów. Nie jest całkowicie oryginalne: niektóre śpiewy wykazują wyraźną łączność z utworami poświęconymi św. Ottonowi i św. Wacławowi. Słabsze natomiast związki łączą oficjum Laetare felix Silesia z oficjami o Przemieniu Pańskim oraz o św. Hieronimie. Wpływy ośrodków w Bambergu oraz Kamieniu z jednej strony, z drugiej zaś Czech i Krakowa pozwalają na wskazanie Śląska (Wrocławia) jako terytorium, na którym te wpływy się krzyżowały i gdzie mogło nastąpić skomponowanie tego oficjum.
Downloads
Article Details
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Przyjęto 2026-06-22
Opublikowano 2026-10-03
Bibliografia
Acta Sanctorum, ed. novissima, t. 4 (julii), ed. J. B. Sollerio, J. Pinio, G. Cupero, P. Boschio, Parisiis-Romae 1868
Analecta Hymnica Medii Aevi, t. 5, 11, 26, 28, 52, red. G. M. Dreves, Cl. Blume, Leipzig 1891-1909
Antyfonarz karmelicki, Kraków, Biblioteka Klasztoru OO. Karmelitów na Piasku, ms. 1 [rkps perg 12] (1397)
Antyfonarz kielecki, Kielce, skarbiec katedry (1372)
Antyfonarz krakowski, Kielce, Biblioteka Kapituły Katedralnej, ms. 1 (1372)
Antyfonarz krakowski, Kraków, Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Archikatedralnej, ms. 48 (1451-1457)
Antyfonarz, Rajhrad, Muzeum Brněnska, ms. R 17 (1313)
Breviarium Bambergense, druk Johannes Sensenschmidt, Henricus Petzensteiner, Bamberg 1484
Breviarium Caminense, druk Bamberg (Nürnberg?) 1480
Breviarium Praedicatorum, druk Lucantonio Giunta, Venetiis 1584
Brewiarz z nutami krakowski, Kraków, Archiwum i Biblioteka Krakowskiej Kapituły Archikatedralnej, ms. 52 (ok. 1320)
F(rater) Daniel a Virgine Maria, Speculum Carmelitanum, sive Historia Eliani ordinis fratrum beatissimae Virginis Mariae de Monte Carmelo, t. 1, druk Michael Knobbar, Antverpiae 1680
Manuale seu Breuiarium iuxta ritum Diocesis Caminensis, druk Thomas Wolff, Basileae 1521
Novum volumen scriptorum rerum Germanicarum, plurimam partem nunc primum editorum ex cod. mstc., t. 1-2, red. J. P. von Ludewig, lib. 4, cap. 11, Francofurti -Lipsiae 1718
Officia Sanctorum propria Dioecesis Vratislaviensis. Reverendissimi ac celsissimi principis episcopi Emanuelis Schimoni de Schimonski (…) permissione gratiosa edita, druk August Brehmer et Minuth, Vratislaviae 1846
Officium B. Ceslai Ordinis Praedicatorum, in quo Hymnis, Responsoriis, & Antiphonis antiquis, lectiones additae sunt, [Georg Baumann], [Wrocław] 1602, Sandomierz, Biblioteka Diecezjalna, sygn. 41651
Rękopis z tekstami o św. Hieronimie, Wien, Dominikanerkonvent, Cod. 23/23 (2. poł. XIV w.)
[b. aut.], Wiadomości bieżące. Piśmiennictwo, „Przegląd Poznański. Pismo sześciotygodniowe” 34 (1862), s. 281
[Montbach Mortimer, de], Leben des seligen Ceslaus mit Betrachtungen und Gebeten. Ein Erbauungsbüchlein für seine dankbaren Landsleute und alle seine Verehrer, Regensburg 1862
Bodzioch Beata, Officium gratiarum actionis pro victoria ex Turcis obtenta zachowane w antyfonarzach rodziny Piotrkowczyków, cz. I, „Roczniki Teologiczne” 63 (2016), z. 13, s. 41-53; cz. II melodie, „Roczniki Teologiczne” 65 (2018), z. 13, s. 45-55
Brzozeckis Sławomiras, Drungilienė Gita, Vasiliauskienė Aušra, Vasiliūnienė Dalia, Šv. Dominykas ir šv. Hiacintas Lietuvoje. Aštuoni atminties šimtmečiai [Św. Dominik i św. Jacek na Litwie. Osiem wieków pamięci], katalog wystawy, Bažnytinio paveldo muziejus [Muzeum Dziedzictwa Sakralnego], Wilno 2022
Chomiński Józef, Wilkowska-Chomińska Krystyna, Historia muzyki, cz. 1, Kraków 1989
Grabiec Dominika, The lost edition of the Office for the feast of Blessed Ceslaus Odrowąż, O.P. from 1602. A copy found in the Diocesan Library in Sandomierz, „Muzyka” 2 (2025), s. 141-154
Grajewski Czesław, Czy Sobór Trydencki rzeczywiście zatrzymał rozwój twórczości postgregoriańskiej? Na kanwie śpiewów o św. Cecylii i św. Katarzynie Aleksandryjskiej, w druku
Grajewski Czesław, Oficja brewiarzowe o głównych patronach Zakonu Paulinów. Perspektywa przemian XV-XVIII w. w druku
Grotefend Hermann, Zeitrechnung des deutschen Mittelalters und der Neuzeit, Hannover 1892
Hinz Edward, Zarys historii muzyki kościelnej, Pelplin 2000
Kornaś Tadeusz, Teatr, taniec, liturgia (część II), „Zarządzanie w kulturze” 13 (2012) 3, s. 223-238
Kubieniec Jakub, Oficjum i msza o św. Janie Jałmużniku, Kraków 2016
Kucharski Wojciech, Beatus Ceslaus natione Polonus. Dzieje kultu błogosławionego Czesława, Kraków 2012
Kucharski Wojciech, Le développement de l’iconographie du bienheureux Ceslas, w: Religieux, saints et dévotions: France et Pologne, XIIIème-XVIIIème siècles, seria Cahiers du Centre d’histoire „Espaces et cultures”, t. 16, Clermond-Ferrand 2003, s. 119-140
Lamatsch Ignaz, Beiträge zur Geschichte des Dominikaner- oder Prediger-Ordens in allen Ordens-Provinzen, z. 1, Bnaim 1854, s. 87-97
Pikulik Jerzy, Święty Wojciech w polskiej muzyce średniowiecznej, Warszawa 1996
Smolarek Dariusz, Oficjum o błogosławionym Czesławie, w: Pallotyńskie życie. Księga Jubileuszowa z okazji 80 urodzin Ks. Profesora Czesława Parzyszka SAC, red. M. Siennicki, Poznań 2023, s. 102-143
Szymonik Kazimierz, Oficjum rymowane o Św. Stanisławie „Dies adest celebris” i hymn „Gaude Mater Polonia” w polskich antyfonarzach przedtrydenckich, Niepokalanów 1996
Towarek Piotr, Wielkie formy muzyczne dedykowane św. Jackowi Odrowążowi, „Studia Elbląskie” 20 (2019), s. 177-192
Wiewióra Zofia, Kult św. Wojciecha w księgach brewiarzowych na terenie Pomorza Wschodniego i Prus do końca XVIII wieku, „Archiwa, Bibliteki i Muzea Kościelne” 90 (2008), s. 213-231
Włodarski Bolesław, Chronologia polska, Warszawa 1957
Schenk Wacław, W jaki sposób można ustalić czas powstania oraz miejsce pochodzenia i używania śląskich rękopisów liturgicznych?, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 21 (1970), s. 33-54
Zdanowicz Stanisław, Zarys historyczny liturgicznego kultu św. Jadwigi, „Ruch Biblijny i Liturgiczny” 6 (1953) 1-6, s. 102-115