Realizacja dekretu "Cum adolescentium aetas" Soboru Trydenckiego w Polsce w XVI wieku. Szkic do badań nad dziejami najstarszych polskich seminariów duchownych - Góralski, Wojciech (Studia Włocławskie, 2020)
Po wielowiekowym okresie przygotowywania się aspirantów do kapłaństwa w domach biskupich, klasztorach, szkołach katedralnych i parafialnych, dopiero Sobór Trydencki zainicjował nową formę owego przygotowania. W myśl dekretu Cum adolescentium aetas z 8 maja 1563 r. każda diecezja została zobowiązana do utworzenia własnego seminarium duchownego, przeznaczonego do kształcenia i wychowywania przyszłych kapłanów. Realizację postanowienia Soboru dość szybko rozpoczęli biskupi polscy. Gdy chodzi o kryterium faktycznego uruchamiania seminariów, to należy przyjąć, iż pierwszym z nich było seminarium wrocławskie, erygowane w październiku 1565 r. we Wrocławiu przez biskupa Kaspra z Łagowa. Drugim seminarium, choć erygowanym jako pierwsze, było seminarium duchowne warmińskie, powołane do życia przez kard. Stanisława Hozjusza już 21 sierpnia 1565 r. przy kolegium jezuickim w Braniewie. Trzecim z kolei seminarium polskim było seminarium duchowne diecezji włocławskiej, założone we Włocławku przez biskupa kujawsko-pomorskiego Stanisława Karnkowskiego 16 maja 1568 r. Kolejnym, czwartym, było seminarium poznańskie, uruchomione w 1576 roku przez biskupa Adama Konarskiego, prowadzone przez jezuitów. Z inicjatywy biskupa Jerzego Radziwiłła, w latach 1581–1582 doszło do utworzenia (jako piątego) seminarium duchownego diecezji wileńskiej. Kolejne, szóste, seminarium duchowne powstało dla archidiecezji gnieźnieńskiej, a inicjatorem tego przedsięwzięcia okazał się Stanisław Karnkowski, dawny biskup włocławski, prymas Polski; zostało ono otwarte 29 marca 1593 r. W nurt realizacji dekretu Cum adolescentium aetas Soboru Trydenckiego wpisał się wreszcie biskup płocki Wojciech Baranowski, który 9 września 1594 r. ustanowił seminarium w Pułtusku; było ono siódmym, ostatnim z seminariów polskich powołanych do życia w XVI wielu.