https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/issue/feed Studia Włocławskie 2022-07-01T16:34:40+02:00 ks. Lech Król Redaktor.Naczelny@StudiaWloclawskie.PL Open Journal Systems https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/5 Droga naukowa, osiągnięcia dydaktyczno-organizacyjne i zainteresowania badawcze ks. prof. dr. hab. Leonarda Fica 2021-06-09T07:25:00+02:00 Ireneusz Werbiński Ireneusz.Werbinski@StudiaWloclawskie.PL <p>Artykuł ukazuje w sposób syntetyczny: drogę naukową ks. prof. dr. hab. Leonarda Fica, syntetyczną ocenę jego dorobku naukowego, znajomość języków obcych, udział w krajowych i międzynarodowych konferencjach naukowych, na których ks. Fic wygłaszał referaty, osiągnięcia dydaktyczno-organizacyjne i zainteresowania badawcze.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/6 Księdza profesora Leonarda Fica badania i studia naukowe nad buddyzmem w jego specyfice i oryginalności 2021-06-09T08:33:51+02:00 Eugeniusz Sakowicz Eugeniusz.Sakowicz@StudiaWloclawskie.PL <p>Ks. prof. Leonard Fic od wielu lat prowadzi badania oraz studia naukowe nad buddyzmem w jego specyfice oraz oryginalności. Zaangażowany jest w promocję dialogu katolicko-buddyjskiego. Interesuje się teologią religii oraz komparatystyką religii. Skupia się na problematyce „Boga” oraz Jezusa Chrystusa, która jest wyzwaniem dialogu z buddyzmem.</p> <p>Ważnym tematem badawczym jest zbawienie w buddyzmie. Cennym opracowaniami ks. L. Fica są hasła oraz artykuły encyklopedyczne podejmujące zagadnienia religii Dalekiego Wschodu i Indii. Zainteresowania naukowe dotyczą też zaangażowania papieża Jana Pawła II w dzieło dialogu międzyreligijnego. Zarówno artykuły jak i książki autorskie ks. L. Fica stanową rodzaj propedeutyki dialogu Kościoła katolickiego z buddyzmem. Dużo uwagi uczony ten poświęcił buddyzmowi w kulturze Zachodu. Opracował nadto temat soteriologii buddyzmu.</p> <p>Ks. L. Fic w spojrzeniu na dialog z religiami Orientu jest wierny nauczaniu Soboru Watykańskiego II. Kieruje się wytycznymi soborowej Deklaracji Nostra aetate oraz Magisterium Kościoła.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/7 Dorobek naukowy ks. prof. dr. hab. Leonarda Fica 2021-06-09T08:41:32+02:00 Paweł Szuppe ppp-1975@o2.pl <p>.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/11 „Bóg Syna swego dał, aby człowiek nie zginął, ale się nawrócił i żył”. Biblijne aspekty sakramentu pokuty 2021-06-09T11:07:29+02:00 Stanisław Jankowski stanjanko@gmail.com <p>W klimacie postmodernistycznej rewizji wszystkiego co duchowe, więdną jak rośliny bez wody wartości i praktyki religijne Kościoła katolickiego. Stąd również kryzys sakramentów i sakramentaliów. Pierwszą ofiarą jest sakrament pojednania. Wśród przyczyn tego stanu rzeczy dwie wydają się oczywiste: podświadomy lęk człowieka przed prawdą o sobie samym i nieznajomość istoty i sensu tego sakramentu. Niniejszy artykuł stara się wskazać pomoc na tę drugą poważną bolączkę wierzących. Remedium jest „osadzenie” sakramentu pojednania w kontekście miłości, w którą nowo ochrzczony jako wyznawca Jezusa, Syna Bożego i Odkupiciela człowieka, zostaje wyposażony na drogę doczesnego życia razem z innymi cnotami i darami. Otrzymując białą szatę odczytuje ją jako wezwanie do wierności przywilejowi dziecka Bożego. Na tle tego symbolu i zarazem imperatywu grzech, niewierność zobowiązaniom chrzcielnym, należy odczytać nie tylko jako splamienie białej szaty, ale przede wszystkim jako zranienie miłości, którą Bóg obdarzył człowieka w tajemnicy stworzenia i odkupienia. Bóg jednak nie zostawił człowieka samemu sobie, lecz wyszedł mu naprzeciw z przebaczeniem. Przystąpienie do sakramentu pojednania to uznanie swojej grzeszności i powrót do przyjaźni z Bogiem. W tym ujęciu nawrócenie jawi się jako uznanie serca, że popełniło niesprawiedliwość, bo uwierzyło innej „miłości” niż ojcowska miłość Stwórcy. W przeżyciu bólu i smutku z jednej strony, a z drugiej wdzięczności za przebaczenie, nawracający się grzesznik odczytuje pojednanie w sakramencie pokuty jako łaskę, dotknięcie ręki Boskiego Lekarza, który wybrał formę sakramentu, nawiązując do praktyk pokutnych Starego Testamentu, jako sposób objawienia swojej „do końca” miłosiernej Miłości. Ponieważ szafarz łaski pojednania jest w identycznej kondycji penitenta, sakrament pojednania może być postrzegany jako najbardziej „demokratyczny” sakrament. W rachunku sumienia, tym pierwszym z warunków sakramentu pojednania, nie może zabraknąć przypomnienia sobie i wyznania najpierw dowodów i świadectw ojcowskiej dobroci Boga (confessio laudis), na którą to miłość odpowiedzią było dotychczasowe życie penitenta, czyli grzechy w ich bogatej palecie przejawów (confessio vitae), wreszcie jako dowód nawrócenia – podjęcie programu życia według wskazań słowa Bożego i nauczania Kościoła (confessio fidei).</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/12 Dio esiste perché il Padre esiste. L’ontologia della Persona in Joannis Zizioulas 2021-06-09T11:17:49+02:00 Dariusz Kowalczyk kowalczyk@unigre.it <p>Joannis Zizioulas, tytularny metropolita Pergamonu, jest przez wielu uważany za jednego z najwybitniejszych, nie tylko w Kościele prawosławnym, teologów naszych czasów. Niniejszy artykuł jest przedstawieniem jego centralnej idei, tj. monarchii Boga Ojca, od którego wszystko pochodzi, który jest odwieczną przyczyną Syna i Ducha Świętego, a poprzez Nich całego stworzenia. „Bóg istnieje, ponieważ Ojciec istnieje” – nie waha się stwierdzić Autor, który widzi w Osobie Ojca gwaranta wolności, inności, a także jedności w Bogu. Takim gwarantem nie może być absolutna Boża natura, która jest tyleż odwieczna, co konieczna. Tymczasem, jeśli Bóg jest miłością, jak podkreśla św. Jan, to musi być wolny nie tylko w odniesieniu do stworzenia, ale także w sobie samym i do siebie samego. Wszak nie można być miłością w sposób konieczny. Gwarantem inności i wolności, czyli warunków miłości nie może być nawet odwieczna wspólnota Trzech. Bo znowu musielibyśmy powiedzieć, że jest ona po prostu konieczna albo że jest wyborem trzech wolności, Ojca, Syna i Ducha, co z kolei osłabiałoby jedność i jedyność w Bogu. Czy jednak koncepcja Boga Ojca jako przyczyny Trójcy Przenajświętszej nie prowadzi do subordynacjonizmu, umniejszenia Boskości Syna i Ducha? Zizioulas przekonuje, że nie, gdyż warunkiem odwiecznego Ojcostwa jest wspólnota z równie odwiecznym Synem, który jest równy Ojcu w Boskiej naturze. Analogicznie sprawy mają się z Duchem, który jest odwieczną miłością w Osobie między Ojcem a Synem. Ta wizja Boga Ojca jako przyczyny Trójcy ma – jak pokazuje Autor – doniosłe implikacji na polu antropologii i eklezjologii. Jeśli wolność Boga jest kwestią pierwszej Osoby, a nie Boskiej natury, to znaczy, że człowiek może stać się rzeczywiście wolny jako osoba pomimo ograniczeń swej ludzkiej natury. Dlatego też wspólnota Kościoła nie jest jedynie instytucją, ale miejscem przechodzenia, szczególnie w Eucharystii, od śmiertelnej egzystencji biologicznej do egzystencji eklezjalnej, której spełnieniem będzie wieczna wolność w jedności z Bogiem w Trójcy Jedynym. Ponadto tak jak w Bogu jest hierarchia, tj. prymat Ojca, tak samo musi być hierarchia w Kościele. Przy czym nie jest ona zagrożeniem dla równości i jedności, ale – wręcz przeciwnie – jest warunkiem możliwości rzeczywistej wspólnoty równych w godności dzieci Bożych.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/13 Od ekskluzywizmu do pluralizmu religijnego 2021-06-09T11:29:12+02:00 Leonard Fic L.Fic@diecezja.wloclawek.pl <p>Dyskusje teologiczne na temat możliwości zbawienia w religiach niechrześcijańskich przyczyniły się do powstania trzech różnych modeli rozwiązania tego problemu: ekskluzywistycznego, inkluzywistycznego i pluralistycznego. Koncepcja ekskluzywistyczna przejawia się w dwóch formach: eklezjocentrycznej i chrystocentrycznej. Stanowisko pluralistyczne, stawiające Jezusa Chrystusa na równi z innymi założycielami religii, jak Budda czy Mahomet, jest relatywizmem.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/14 Dialog według papieża Pawła VI 2021-06-09T11:35:50+02:00 Zbigniew Skrobicki zbskrobicki@o2.pl <p>Artykuł jest refleksją nad propozycją dialogu papieża Pawła VI zawartą w jego encyklice Ecclesiam suam. Kościół pełni swą misję zbawczą w ciągle zmieniającym się świecie. Stojąc wobec dzisiejszego świata, wobec trudności dotarcia do niego, musi Kościół szukać sposobów wypełnienia swej misji zbawczej. Musi podejmować na nowo refleksję nad swoją samoświadomością, odnową i wychodzeniem do świata. Kościół powinien nawiązać dialog ze społecznością ludzką na wzór dialogu między Bogiem a ludźmi, dialogu zbawienia. Mówiąc o potrzebie dialogu, Papież określa jego właściwości: jasność, łagodność, ufność i roztropność; wspomina o metodach i niebezpieczeństwach. Określa także adresatów, z którymi dialog należy prowadzić. Są nimi: powszechna społeczność ludzka, niewierzący, wyznawcy religii niechrześcijańskich, wyznawcy religii chrześcijańskich oraz członkowie Kościoła katolickiego. Wzywa wreszcie do czynów, bo od nich zależy współczesna żywotność Kościoła.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/15 Podobieństwa i różnice w teologii i liturgii Kościoła katolickiego i prawosławnego na przykładzie wybranych zagadnień 2021-06-09T11:43:02+02:00 Andrzej Tomalak atomalak@interia.eu <p>Zamysłem autora jest ukazanie różnic w teologii i liturgii chrześcijańskiego Wschodu i Zachodu oraz prób ich rozwiązania. Zaprezentowane zostały punkty zbieżne i sporne w nauczaniu obu Kościołów. Ze względu na szeroki zakres tematu oraz bogactwo materiałów źródłowych, ograniczono się do trzech. Jednym z najważniejszych punktów spornych jest kwestia Filioque. Obecny stan dialogu prawosławno-katolickiego na ten temat oraz najważniejsze dokumenty i wyzwania na przyszłość opisano w punkcie 1. Ważną wspólną cechą chrześcijaństwa zachodniego i wschodniego są Maryja i kult Maryi. Nauczanie obu Kościołów różni się jednak w kluczowych zagadnieniach dotyczących Matki Pana, a mianowicie Jej Niepokalanego Poczęcia oraz śmierci i przyjęcia do nieba. Sprawy te przybliżył punkt 2. Źródłem życia chrześcijańskiego są sakramenty. Punkt 3. przedstawia siedem sakramentów z katolickiego i prawosławnego punktu widzenia oraz bardzo ogólnie scharakteryzuje liturgię obu Kościołów.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/16 Dialog z islamem – Dni Islamu w Kościele katolickim w Polsce 2021-06-09T11:57:15+02:00 Henryk Ciereszko hciereszko@episkopat.pl <p>Wykładnią relacji chrześcijaństwa i Kościoła katolickiego do innych religii jest nauczanie Soboru Watykańskiego II w Deklaracji Nostra aetate. W Kościele w Polsce do dialogu z islamem został utworzony Komitet ds. Dialogu z Religiami Niechrześcijańskimi, przynależący do Rady ds. Dialogu Religijnego Konferencji Episkopatu Polski. W 2000 r. Episkopat Polski ustanowił Dzień Modlitw Poświęcony Islamowi, obchodzony corocznie 26 stycznia, nazywany częściej Dniem Islamu w Kościele katolickim w Polsce. W ramach jego obchodów organizowane są spotkania z częścią doktrynalną, dotyczącą problematyki dialogu, oraz częścią modlitewną, skupioną wokół treści z Pisma Świętego i Koranu. Uczestnikami są katolicy i muzułmanie, ale i chrześcijanie innych wyznań oraz goście, pośród nich ambasadorowie krajów muzułmańskich. Centralne uroczystości dnia odbywają się w Warszawie, a w lokalnym wymiarze także w innych miastach. Dotychczas, w latach 2001–2020 odbyło się dwadzieścia Dni Islamu.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/17 Rozdźwięk między wiarą a życiem chrześcijan w katechezach Jana Pawła II o Osobach Boskich 2021-06-09T12:07:47+02:00 Szymon Wiatrowski moralista@tlen.pl <p>Jan Paweł II podjął się krytycznej oceny stanu religijności współczesnego człowieka. Papież wskazał na swoisty rozłam i rozdźwięk, jaki dokonuje się w człowieku, w jego sercu i sumieniu. To sprawia, że narasta brak więzi między ekstatycznym uniesieniem w świątyni a życiem codziennym, między wiarą a wyrażeniem jej w czynie. Wiara prawdziwa musi być poparta konkretnymi aktami. Potrzebna jest więc wiara czynu, stanowiąca przeciwieństwo dla wiary martwej, równej niewierze. Źródeł kryzysu między wiarą wyznawaną słowami a wyrażeniem jej w czynie ludzkim, Jan Paweł II dopatruje się w ludzkim myśleniu skażonym przez ducha tego świata, w jego zamknięciu się na prawdę, poddaniu się sekularyzmowi i przyjmowaniu postawy indyferentnej. Rozum człowieka i jego wola zostały zniewolone przez ziemskiego ducha współczesności. Potrzebne jest zatem człowiekowi przewodnictwo i wewnętrzna inspiracja Ducha Świętego. On doprowadza do całej prawdy oraz jest źródłem swoistego zaniepokojenia, które jest potrzebne do oczyszczenia sumienia z fałszywego uspokojenia i przywrócenia mu pierwotnej wrażliwości na sprawy Boże, by istota ludzka mogła znowu bezbłędnie rozróżniać między dobrem i złem. Papież z ubolewaniem podkreśla, że współczesnemu człowiekowi wygodniej żyje się w fałszu i obłudzie, niż w odniesieniu do spraw transcendentnych. Sam chce stanowić o normach moralnych, stając się obojętnym na Sacrum. Papież uwrażliwia na to, że wierzyć po chrześcijańsku oznacza dążyć świadomie i dobrowolnie do pełni prawdy. A ta jest tylko w Chrystusie. Bez oparcia wiary na Nim będzie ona niedojrzała i powierzchowna.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/18 Ewolucja idei misyjnej w nauczaniu magisterium Kościoła od Maximum illud do Vaticanum II 2021-06-09T12:14:11+02:00 Grzegorz Adamiak gadamiak5@wp.pl <p>Po XIX-wiecznym ożywieniu aktywności misyjnej Kościoła związanym ze stabilizacją systemu kolonialnego odnotowano słabości takiego sposobu postrzegania i realizacji działań misyjnych. Ważnym wydarzeniem w ewolucji idei misyjnej było zakończenie I wojny światowej w świeckim wymiarze historii, a od strony kościelnej list apostolski Benedykta XV Maximum illud. Zapoczątkował on przemiany w świadomości misyjnej Kościoła, ukoronowane ostatecznie soborowym modelem misji. Przemiany w rozumienia idei misyjnej dostrzec możemy tak w wypowiedziach kolejnych papieży, jak i w innych dokumentach Stolicy Apostolskiej. Blisko pięćdziesiąt lat między tymi wydarzeniami pozwoliło wyzwolić się Kościołowi z mentalności kolonialnej. W tym czasie dość mocno postąpił proces kształtowania się świadomości Kościoła jako jednego organizmu, w którym misje zajmują ważne miejsce. Mają one prowadzić do zakładania i wspierania samodzielnie funkcjonujących Kościołów lokalnych. Zauważono też, że misje są wymianą duchowych darów i znakiem „zdrowej” wiary, a nie formą narzucania kulturowej czy religijnej dominacji.</p> <p>Dowartościowane zostało też powszechne wezwanie do zaangażowania się w dzieło misyjne, które mogą wspomagać Papieskie Dzieła Misyjne.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/19 Świat realny i świat wirtualny. Poszukiwanie przestrzeni dla wyobraźni i duchowości 2021-06-09T12:37:46+02:00 Jan Kazimierz Przybyłowski jkp6@wp.pl <p>Współczesny człowiek żyje, a tym samym poznaje i tworzy, w dwóch światach: realnym i wirtualnym. Powstaje zatem pytanie: czy człowiek w świecie wirtualnym wyobraźnię i duchowość może wykorzystywać tak samo, jak w świecie realnym? W świecie realnym wyobraźnia otwiera bowiem człowieka na transcendencję (duchowość – wiara), a w świecie wirtualnym wyobraźnia jest podstawą kreatywności, natomiast duchowość jest zabezpieczeniem moralności. Niezbędnym warunkiem takiego rozwoju wiedzy jest jednak wolność, która pozwala rozwijać wiedzę i wzbogaca wyobraźnię. Świat wirtualny może jednak wydatnie pomóc w przywróceniu wartości świata duchowego i samej religii chrześcijańskiej. Człowiek jest bowiem świadomy, że jego bogactwem jest nie tylko biologiczno-fizyczny świat codziennego życia, ale również „wirtualny” świat duchowy, który promieniuje z jego duszy. W świecie wirtualnym można próbować zastąpić duchowość wyobraźnią, ale jest to jednie zastępczy środek duchowości. Wyobraźnia pomaga w tworzeniu i przeżywaniu piękna, ale w rozwoju duchowości niezbędne są prawda i dobro, a te wartości niesie ze sobą dusza ludzka.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/20 Troska o relację podmiotową miarą dojrzewania w człowieczeństwie. W kręgu myśli Gabriela Marcela i ks. Tadeusza Dajczera 2021-06-09T12:46:43+02:00 Wanda Zagórska w.zagorska@uksw.edu.pl <p>Stechnicyzowana współczesność, z jej nastawieniem na konsumpcję i przyjemność, nie sprzyja moralnemu dojrzewaniu ludzkiej osoby czy refleksji nad własnym człowieczeństwem. Stwarza człowieka powierzchownego, którego relacje z innymi również nie są głębokie. Relacja instrumentalna, pragmatyczna („ja” – „to”) dominuje nad autentycznym spotkaniem, nad relacją podmiotową („ja” – „ty”) w rozumieniu filozofów dialogu. Chrześcijański egzystencjalista Gabriel Marcel (1889–1973) podkreśla, że człowiek musi dopiero siebie „stwarzać”, powołany jest do „dojrzewania w człowieczeństwie”. To droga wysiłku moralnego od egzystencji banalnej do autentycznej, na której – jak można wnioskować z jego pism – fundamentalne jest podjęcie dwojakiego rodzaju trudu: (1) dogłębnej refleksji nad tajemnicą ludzkiego istnienia i życia oraz nad Tajemnicą Boskiego „Ty”; (2) rozwoju w relacjach międzyludzkich ku pełni relacji podmiotowej i byciu „rozporządzalnym” względem innych. Ksiądz Tadeusz Dajczer (1931–2009), wybitny religioznawca i poszukiwany kierownik duchowy, odnalazł w relacyjnej naturze człowieka opisywanej przez Gabriela Marcela antropologiczną bazę ku prowadzeniu powierzonych mu dusz do Boga. W swoich pismach dokonał oryginalnej, fenomenologicznej analizy relacji podmiotowej na drodze ku Niemu. Zjednoczenie z Bogiem widział jako szczyt relacji „ja” – „Ty”. Myśl obu autorów przekonuje, że troska o relację podmiotową jest miarą dojrzewania w człowieczeństwie.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/21 Droga początkujących według o. Pawła Ogórka OCD 2021-06-09T12:56:11+02:00 Stanisław Urbański surbanski.studium@gmail.com <p>Artykuł przedstawia najważniejszą drogę, od której zaczyna się prawidłowy rozwój świętości. O. Ogórek tej drodze początkujących poświęca najwięcej uwagi. Chodzi przede wszystkim o czynne i bierne oczyszczenie zmysłów. Jest to najtrudniejszy proces na tej drodze oczyszczenia. Bez tego procesu nie ma dalszego rozwoju miłości Boga i bliźniego. Bardzo ważne na tej drodze są środki ułatwiające rozwój duchowy chrześcijanina.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/22 Odkrywając bogactwo Eucharystii 2021-06-09T13:06:17+02:00 Stanisław Mieszczak stanmie@kki.net.pl <p>Odpowiednie przygotowanie podkreśla wagę danego wydarzenia. Właśnie dlatego Eucharystia musi być przygotowana, bo była przygotowana przez samego Chrystusa i dzisiaj także wymaga ona nieustannej weryfikacji spojrzenia na jej pełną treść. Utrudnieniem w tym względzie są pewne przyzwyczajenia wiernych i pasterzy, jak zbytnie przywiązanie do intencji i stypendium albo rozumienie obowiązku niedzielnego. Tymczasem w celebracji eucharystycznej dokonuje się cudowne zjednoczenie wiernego z Chrystusem, który nas zbawia, odnawia. Przez odnowienie człowieka dokonuje się odnowa jego środowiska i całego stworzenia. Na Eucharystii objawia się także wspólnota Kościoła, jako zwołanie Boże. Włącza się w ofiarę naszego Zbawiciela, uobecnianą na ołtarzu. Bezpośrednie przygotowanie wiernego wyrazi się w odpowiednim świątecznym stroju, w trosce o czynne uczestnictwo i przygotowanie ducha. Przygotowanie kapłana jest bardziej kompleksowe. Oprócz postawy wiary wymagana jest od kapłana większa świadomość wykonywanych świętych czynności. Pomagają w tym także modlitwy, które Kościół wypracował w ciągu wieków. Ich celem jest uświadomienie konieczności Bożej pomocy, gdy zbliża się do świętych tajemnic.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/23 Zamyślenia o przyjaźni między św. Janem Pawłem II i bł. Władysławem Bukowińskim 2021-06-09T13:17:37+02:00 Zdzisław Józef Kijas zjkantony@gmail.com <p>Przyjaźń jest rzeczą bardzo piękną. Jest szkołą pełnego człowieczeństwa. Uczy poczucia odpowiedzialności i życzliwości, rozszerza serce przyjaciela na potrzeby innych, a nie tylko własne. Uczy wrażliwości i troski o innych. Przyjaciel jest otwarty i życzliwy. Łatwo nawiązuje kontakty, ponieważ osoba, która ma przyjaciół, nie boi się ludzi, dlatego od nich nie stroni. Słucha ich z zainteresowaniem, ich realnych problemów, radości i smutków. Przyjaciel ma ponadto poczucie humoru. Jest nie tylko mistrzem słowa, ale – jeżeli jest taka konieczność – staje się również mistrzem milczenia. Autentyczny przyjaciel chce poznać warunki życia swojego przyjaciela, nie dlatego, że pożera go próżna ciekawość, ale dlatego, że – jeżeli istnieje taka konieczność – chce przyjść mu z pomocą, być obok niego i dla niego. Wszystko to sprawdziło się w życiu ks. Bukowińskiego i ks. Wojtyły, dwóch przyjaciół, żyjących w różnych częściach świata, w bardzo odmiennych warunkach, o różnym stopniu zaangażowania w życie Kościoła, ale pałających analogiczną miłością do Boga i do ludzi, pośród których zostali postawieni.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/24 Problematyka ekologiczna w wybranych dokumentach papieskich po Soborze Watykańskim II 2021-06-09T13:25:55+02:00 Janusz Borucki j.borucki@neostrada.pl <p>W słowie „ekologia” może kryć się różna treść. Ekologia oznacza naukę o strukturze i funkcjonowaniu przyrody na różnych poziomach organizacji. Utożsamienie natomiast ekologii z ochroną środowiska doprowadziło do powstania ekologii głębokiej. W ujęciu radykalnym ekologia głęboka uznaje Ziemię jako wartość nadrzędną, co prowadzi do zasady przyrodocentryzmu, w przeciwieństwie do poglądów antropocentrycznych, uznających człowieka za najwyższą wartość.</p> <p>Sobór Watykański II w Konstytucji Gaudium et spes eksponuje znaczenie dwóch podstawowych zagadnień nauki społecznej, a mianowicie człowieka i świata. Osoba ludzka znajduje się w centrum nauczania Kościoła. Wyjątkowa pozycja człowieka wynika z posiadanej przez niego godności osobowej.</p> <p>Zagadnienia społeczne wypracowane przez Ojców Soboru znalazły swoje pogłębienie w nauczaniu papieży posoborowych. Problematyka ekologiczna, w której centralne miejsce zajmuje człowiek, znalazła swoje miejsce w nauczaniu papieskim jeszcze przed zakończeniem obrad Vaticanum II, w szczególności w encyklikach Jana XXIII. Jego następcy na Stolicy Piotrowej wielokrotnie podejmowali w swoim nauczaniu kwestie społeczne. Encyklika Laudato si’ papieża Franciszka jest pierwszym dokumentem papieskim poświęconym w całości ekologii i można ją potraktować jako dokument moralny, w którym zawarta jest dotychczasowa nauka społeczna Kościoła. Potwierdza to także sam papież Franciszek, gdy cytuje encykliki społeczne swoich poprzedników, począwszy od Rerum novarum Leona XIII, oraz gdy przytacza wypowiedzi o ekologii zawarte w dokumentach konferencji biskupów różnych państw, podkreślając w ten sposób, że nauka o ekologii należy do całego Kościoła katolickiego. Encyklika Laudato si’, mówiąc o ekologii integralnej, przedstawia pogląd antropocentryczny uznający człowieka za najwyższą wartość.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/25 Obowiązek okazywania szacunku i posłuszeństwa papieżowi i własnemu ordynariuszowi przez duchownych 2021-06-09T13:44:16+02:00 Janusz Gręźlikowski J.Grezlikowski@Diecezja.Wloclawek.PL <p>Opracowanie ukazało naturę, źródło, fundament, istotę i cel posłuszeństwa osób duchownych papieżowi i własnemu ordynariuszowi w Kościele w aspekcie teologiczno-kanonicznym. Wskazało, że obowiązek uznania zwierzchnictwa kościelnego polegającego na chrześcijańskim posłuszeństwie i praktykowaniu cnoty posłuszeństwa uznających wartości nadprzyrodzone, wynika z hierarchicznej struktury Kościoła ustanowionej przez Chrystusa. Jest to posłuszeństwo Bogu, biskupowi Rzymu i własnemu ordynariuszowi. Posłuszeństwo wpisane jest w rzeczywistość ludzką i sakramentalną duchownego, a jego wypełniania i praktykowania oczekuje się od niego ze względu na dobro i misję Kościoła, którym jest zbawienie ludzi.</p> <p>Fundamentem posłuszeństwa duchownych jest pochodzenie i autorytet władzy kościelnej wynikający z hierarchicznej struktury Kościoła. Autorytet przełożonych jest jednak nie tyle prawem rozkazywania, ale obowiązkiem przekazywania poleceń otrzymanych od Boga. Duchowny więc, który wypełnia obowiązek posłuszeństwa, powinien traktować papieża i własnego ordynariusza jako pośredników i w ich urzędach widzieć wolę Boga oraz przyjmować ją ze zrozumieniem i akceptacją. Sensem i celem władzy w Kościele jest wykorzystanie tego, co daje sakrament kapłaństwa łącznie z misją kanoniczną, przy koniecznym udziale pełnej, świadomej i aktywnie pojętej łączności duchownego z papieżem i własnym ordynariuszem, która w praktyce wyraża się w wypełnianiu obowiązku kanonicznego posłuszeństwa.</p> <p>Posłuszeństwo kanoniczne duchownych różni się od posłuszeństwa wiernych świeckich oraz od posłuszeństwa osób zakonnych. Jest ono bowiem ograniczone do spraw objętych przepisami kanonicznego prawa powszechnego i prawa partykularnego, a co za tym idzie, nie rozciąga się na życie osobiste duchownego. Musi ono być przeżywane przez duchownego w duchu wiary i wolności. Nie polega tylko na pasywnym poddaniu się woli papieża i własnego ordynariusza, ale na aktywnym zjednoczeniu własnej woli z wolą przełożonego w przestrzeni kanoniczno-duszpasterskiej. Sankcje karne wiążące się z nieposłuszeństwem zarządzeniom władzy kościelnej potwierdzają wagę i doniosłość obowiązku posłuszeństwa duchownych.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/26 Kanoniczny proces dowodzenia błędu determinującego wolę co do nierozerwalności małżeństwa 2021-06-09T13:57:23+02:00 Krzysztof Graczyk viapiazza@wp.pl <p>Określony stan faktyczny powodujący zakłócenie prawidłowego wyrażania zgody małżeńskiej może być rozpatrywany z różnego punktu widzenia, czyli pod kątem różnych tytułów nieważności małżeństwa. Dowodzenie to powinno przy tym obalić domniemanie wynikające z kan. 1101 § 1 KPK o zgodności słów lub znaków wyrażających zgodę małżeńską z wewnętrzną wolą nupturienta. Poza tym, również jak w każdej sprawie nullitatis matrimonii, tak i w sprawach symulacji, sędzia nie może orzec nieważności umowy małżeńskiej ob exclusum bonum sacramenti nie zdobywając w tym względzie wymaganej przez kan. 1608 § 4 KPK pewności moralnej, uformowanej ex actis et probatis. Dowodzenie w sprawach symulacyjnych jest z natury swojej trudne, chodzi bowiem o akt wewnętrzny domniemanego symulanta, a następnie pozostaje do obalenia domniemanie płynące z kan. 1001 § 1 KPK. Przyjętym powszechnie w orzecznictwie Roty Rzymskiej dowodami na rzecz wykluczenia nierozerwalności małżeństwa, podobnie zresztą jak w pozostałych sprawach symulacyjnych, są: 1) zeznanie symulującego: sądowe, a zwłaszcza pozasądowe; 2) poważna i proporcjonalna przyczyna symulacji – dalsza i bliższa; 3) okoliczności: przedślubne, towarzyszące zawieraniu małżeństwa oraz poślubne. W sprawach o nieważność sakramentu małżeństwa sędzia obowiązany jest rozważyć w swoim sumieniu wszystko, tj. dokładnie ocenić wszystkie dowody, niczego nie pomijając.</p> <p>Proces orzekania o nieważności małżeństwa jest procesem złożonym, może on być prowadzony z różnych tytułów, stanowiących przedmiot dyspozycji kanonów Kodeksu prawa kanonicznego dotyczących małżeństwa. Celem procesu prowadzonego w sądzie kościelnym nie jest rozwiązanie małżeństwa, lecz stwierdzenie, czy w świetle obowiązującego prawa kanonicznego zostało ono zawarte ważnie, czy też nie. Stwierdzenie nieważności małżeństwa nie może więc być rozumiane ani jako jego unieważnienie, ani też jako jego rozwiązanie. W istocie stwierdza się bowiem jego nieważność od samego początku. W procesie tym nie orzeka się także o winie stron, lecz ustala kanoniczną przyczynę nieważności.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/27 Oddalić morowe powietrze. Kazanie Waleriana Gutowskiego z czasu zarazy 2021-06-09T14:08:52+02:00 Kazimierz Panuś Kazimierz.Panus@gmail.com <p>Pandemia koronawirusa, która ogarnęła cały świat w marcu 2020 roku, pozwala lepiej zrozumieć postawy ludzi, którzy w ubiegłych stuleciach zmagali się z podobnymi zagrożeniami. W czasie epidemii ważną rolę wychowawczą pełniły kazania. Niosły one duchową pociechę i wskazywały, jak należy postępować. Stąd też ta grupa kazań nosiła charakterystyczny tytuł: prezerwatywa moralna.</p> <p>Artykuł analizuje jedno z najbardziej znanych kazań tego typu. Nosi ono tytuł: Prezerwatywa moralna od morowego powietrza. Wygłosił je w sierpniu 1660 roku na Rynku krakowskim Walerian Gutowski (1629–1693), franciszkanin konwentualny, podczas przebłagalnej procesji mającej uprosić oddalenie epidemii. Mówca ten widział w nadchodzącej zarazie karę Bożą za grzechy krakowian. Zagniewanego Boga można jednak przebłagać, a tym samym oddalić widmo nieszczęść, podejmując pokutę, modlitwę i dzieło przemiany życia. Dowody na to można znaleźć w Piśmie Świętym oraz w wielu przytaczanych w kazaniu wydarzeniach z historii Kościoła. Franciszkański kaznodzieja kładł duży nacisk na wstawiennictwo przed Bogiem świętych patronów, zwłaszcza św. Rozalii, która zapobiegła rozprzestrzenianiu się dżumy w Palermo.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/28 Nowe wyzwania dla katolickich mediów. Przesłanie papieża Franciszka do członków Catholic Press Association 2021-06-09T14:17:38+02:00 Maciej Madej maciej.radej@upjp2.edu.pl <p>Na skutek pandemii COVID-19 doroczna konferencja Stowarzyszenia Prasy Katolickiej w USA i Kanadzie (Catholic Press Association of the United States and Canada) odbyła się po raz pierwszy wirtualnie, w dniach od 30 czerwca do 2 lipca 2020 r. Stowarzyszenie to powstało w Columbus (Ohio) w 1911 roku. Od ponad stu lat upowszechnia wiadomości o Kościele i jego dziełach oraz przeciwdziała negatywnym wpływom prasy świeckiej zniekształcającej lub wypaczającej ten obraz. Papież Franciszek przesłał członkom Stowarzyszenia Prasy Katolickiej swój list, w którym zawarł wiele ważnych uwag na temat celów i zadań katolickich mediów. Nawiązując do hasła konferencji: Together While Apart, Papież podkreślił, że paradoksalnie poczucie wspólnoty pomiędzy ludźmi wyłoniło się z doświadczenia społecznego dystansu narzuconego przez pandemię. Jego zdaniem media katolickie powinny „budować mosty, burzyć mury, widzialne i niewidzialne, które uniemożliwiają szczery dialog i prawdziwą komunikację między jednostkami i wspólnotami”. W dalszej części listu Papież podkreślił, że „potrzebujemy mediów, które mogą pomóc ludziom, zwłaszcza młodym, odróżnić dobro od zła, wypracować zdrowy osąd oparty na jasnym i bezstronnym przedstawieniu faktów oraz zrozumieć znaczenie pracy na rzecz sprawiedliwości, zgody społecznej i szacunku dla naszego wspólnego domu”. Papież apelował też o rzetelność opinii i przekazywanie faktów. „Tam, gdzie nasz świat zbyt chętnie mówi przymiotnikami i przysłówkami, niech chrześcijańscy dziennikarze raczej wybierają rzeczowniki, które są sprzymierzeńcami prawdy i promują godność człowieka”.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/29 Jesień życia – wieńczący okres egzystencji człowieka 2021-06-09T14:26:37+02:00 Zdzisław Pawlak ZPawlak@Diecezja.Wloclawek.PL <p>Problem spojrzenia na sprawy okresu ludzkiej starości, właściwej ich oceny, a zwłaszcza ustosunkowania się do człowieka starzejącego się, staje się obecnie coraz bardziej nabrzmiały, nawet bolesny. W dzisiejszym społeczeństwie, określanym często jako „cywilizacja młodych”, jest prawie brak miejsca dla człowieka w podeszłym wieku, rzekomo tylko obciążającego społeczeństwo.</p> <p>W niniejszym artykule jest zawarta próba innego, pozytywnego spojrzenia na starość człowieka, jego jesień życia. Najpierw zostało przedstawione samo pojęcie starości. Następnie odpowiedź na pytanie: dlaczego starość jest tak ważna i cenna dla człowieka? Ostatni zaś punkt ukazuje konieczność troski o ludzi starszych dzisiaj. Jest tutaj także poruszona niezwykle aktualna sprawa duszpasterstwa osób starszych w parafii.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/30 Wybrane zagadnienia z fenomenologii religii 2021-06-09T14:33:43+02:00 Paweł Szuppe ppp-1975@o2.pl <p>Artykuł analizuje wybrane zagadnienia z fenomenologii religii. Zainteresowania tej nauki obejmują wiele tematów, których nie sposób omówić w jednym tekście. Dlatego ograniczyliśmy się do prezentacji kilku – moim zdaniem ciekawych i ważnych – kwestii. Przedstawiłem dzieje fenomenologii religii, fenomenologiczne koncepcje doświadczenia religijnego (fenomenologie sacrum), fenomenologię religii uprawianą przez Mirceę Eliadego, a także nawrócenie religijne w perspektywie fenomenologicznej.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/31 „Prorok i reformator”. O Jezusie Chrystusie w pismach Leszka Kołakowskiego 2021-06-09T14:40:39+02:00 Mariusz Chrostowski m-chrostowski@wp.pl <p>Temat Jezusa Chrystusa jest rzadko poruszany w pismach L. Kołakowskiego. Polski filozof, choć w Jezusie widział raczej człowieka – „proroka i reformatora” – niźli Boga, przyjmuje wobec Chrystusa postawę niejako „apologety z zewnątrz”, czyli nakreśla jego obraz, a co za tym idzie także obraz chrześcijaństwa, „zgodnego” z filozoficznym umysłem człowieka niewierzącego. W tym sensie chęć zrozumienia posłannictwa i dzieła Jezusa Chrystusa stanowi w pismach L. Kołakowskiego niezmiernie oryginalna kartę. Poza tym bliższe poznanie intelektualnej spuścizny tego wybitego myśliciela w omawianym obszarze może stanowić źródło impulsów i inspiracji dla samych chrześcijan, agnostyków, a nawet i ateistów, wytrwale poszukujących odpowiedzi na nurtujące ich pytania dotyczące osobowego Boga lub sensu i celowości ludzkiego życia.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/32 Tradycyjne zawarcie małżeństwa u ludu Enga w Papui-Nowej Gwinei 2021-06-09T14:51:15+02:00 Zdzisław Kupisiński dzidek@kul.pl <p>Artykuł przedstawia etapy zawierania tradycyjnego małżeństwa u ludu Enga w Papui-Nowej Gwinei. Na powstanie tego związku składa się bogactwo zwyczajów, obrzędów i wierzeń. Podejmując się opracowania tematu, autor chciał zaprezentować i przybliżyć „inny świat” kultury, pomóc spojrzeć na związek małżeński oczyma mieszkańców Papui-Nowej Gwinei oraz ukazać, jaką rolę dla tej społeczności pełni małżeństwo. Do opracowania zagadnienia autor wykorzystał literaturę przedmiotu oraz własne etnograficzne badania terenowe przeprowadzone podczas pobytu w tym kraju w charakterze katolickiego misjonarza w latach 1986–1987.</p> <p>W artykule zostały ukazane sposoby kojarzenia małżeństw, szczegóły ustalenia płatności matrymonialnej oraz samo zawarcie związku i formuła wprowadzania do życia małżeńskiego. Małżeństwo, nie tylko u ludu Enga, ale we wszystkich społecznościach Papui-Nowej Gwinei, jest czymś więcej niż uroczystym zawarciem związku między kobietą a mężczyzną, jest początkiem zbliżania się i zacieśnienia więzi pomiędzy dwoma rodzinami i klanami. Społeczność plemienna stara się o utrzymanie potencjału biologicznego, który decyduje o bezpieczeństwie oraz tożsamości etnicznej i religijnej.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/33 Mowa kwiatów w kulcie odmiennych tradycji 2021-06-09T15:34:16+02:00 Agata Szymaniak agszymaniak@wp.pl <p>Artykuł, mówiący o mowie kwiatów w różnorodnych tradycjach religijnych, próbuje objaśnić ich miejsce w duchowym świecie Europy i Dalekiego Wschodu. Tam posłużono się głównie przykładami zaczerpniętymi z kultury japońskiej. Porównuje też symbole koreańskie, chińskie. Strefę Zachodu reprezentuje Biblia. Poruszono też rolę kwiatów w liturgii chrześcijańskiej. Kwiaty Japonii ukazano szczegółowo według miesięcy i pór roku.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/44 Sprawozdanie z działalności Teologicznego Towarzystwa Naukowego Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku w roku 2020 2021-06-09T17:46:35+02:00 Janusz Borucki j.borucki@neostrada.pl 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/46 (Recenzja) Encyklopedia 100-lecia KUL, t. 1–2, Lublin 2018 2021-06-09T18:33:32+02:00 Eugeniusz Sakowicz Eugeniusz.Sakowicz@WP.PL 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/47 (Recenzja) Stanisław Urbański, Łukasz Białk, Świętość w codzienności według czcigodnego sługi Bożego kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2020 2021-06-09T18:39:49+02:00 Piotr Głowacki PGlowacki@Diecezja.Wloclawek.PL 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/255 (Recenzja) „Zapiski Kazimierzowskie”, nr 24: Kobiety w społeczeństwie Polski średniowiecznej, kolegium red.: Z.J.Zasada [i in.], Kowal : Stowarzyszenie króla Kazimierza Wielkiego w Kowalu 2020 2022-07-01T16:34:40+02:00 Leonard Fic L.Fic@Diecezja.Wloclawek.PL 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/49 (Recenzja) Nasz Długosz to młodości szkoła... W XX rocznicę reaktywacji Szkoły im. ks. Jana Długosza, red. J. Kędzierski, Włocławek 2020, 256 s. 2021-06-09T18:53:52+02:00 Zbigniew Łukasik ZbyszekLukasik86@gmail.com 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/50 (Recenzja) In perpetuam rei memoriam. Troska biskupa Wiesława Meringa o dziedzictwo kulturowe i materialne diecezji włocławskiej, red. L. Witczak, Włocławek : Wyd. Duszpasterstwa Rolników 2020, 189 s. 2021-06-09T21:01:08+02:00 Henryk Witczak HWitczak@eta.PL 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/51 (Recenzja) „Studia Włocławskie”, t. 22, Włocławek 2020, 632 s. 2021-06-09T21:06:40+02:00 Władysław Piechota WlPiechota@WP.PL 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/34 Zmagania błogosławionej Doroty z Mątów Wielkich z oficjałem pomorskim diecezji włocławskiej Henrykiem z Kamienia 2021-06-09T15:39:24+02:00 Małgorzata Parcheniak s.jana.od.trojcy.przenajswietszej.pustelnia@eremitki.pl <p>Niniejszy artykuł jest próbą analizy przyczyn, przebiegu i skutków konfliktu zaistniałego pomiędzy oficjałem pomorskim diecezji włocławskiej Henrykiem z Kamienia a Dorotą z Mątów Wielkich, na podstawie wydań krytycznych zebranych dzieł dorotańskich. Opis zmagań obu stron konfliktu doprowadził i w tym przypadku do ujawnienia się i opisu fenomenu charyzmatu dorotańskiego, jakim jest kierownictwo duchowe, podejmowane przez bł. Dorotę z Mątów Wielkich w stosunku do tego dygnitarza kościelnego i jego towarzyszy. Konkluzja artykułu wskazuje na konieczność ucieczki bł. Doroty z Mątów do Kwidzyna, położonego w granicach terytorium diecezji pomezańskiej, w celu wypełnienia misji pustelniczej jako rekluza.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/35 Oskarżenia wobec ks. Józefa Misińskiego, proboszcza w Stawiszynie (1828–1839). Przyczynek do biografii 2021-06-09T15:45:42+02:00 Kamil Kęsik achimos@interia.pl <p>Artykuł ukazuje w sposób syntetyczny – bez zagłębiania się w meandry procesów cywilnych i kanonicznych dziejących się w Królestwie Polskim – pracę duszpasterską ks. Józefa Misińskiego w Stawiszynie (1824–1839). Artykuł składa się z dwóch zasadniczych części. Pierwsza przedstawia sylwetkę pochodzeniową i zawodową duchownego. Kariera w biskupiej kancelarii zadwornej utworzonej przez protektora duchownego, bp. Józefa Koźmiana, która zaczęła się w 1822 r., zapowiadała się obiecująco i trwała do śmierci biskupa w 1831 r. W 1824 r. ks. Misiński został również proboszczem w Stawiszynie oraz dziekanem dekanatu stawiszyńskiego. Okres pracy parafialnej stanowi drugą część artykułu. Początkowo bezkonfliktowa posługa kapłańska zakończyła się wraz ze sprowadzeniem się do Stawiszyna w 1832 r. rodziny majorskiej Leopolda i Salomei Grabińskich, którzy wraz z pierwszym kolatorem, Sylwestrem Strzeszewskim, i jego następcą, Janem Łubieńskim, różnymi złośliwymi działaniami uprzykrzyli życie proboszczowi. Szereg spraw sądowych, które go w końcu oczyściły z zarzutów, na tyle zmęczył ks. Misińskiego, że w końcu 1839 r. przeszedł na probostwo do Krzepic.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/36 Obrona „dolnej Wisły” i bitwa o Włocławek jako istotny epizod Bitwy Warszawskiej 1920 r. 2021-06-09T15:58:22+02:00 Henryk Witczak hwitczak@eta.pl <p>Walki w obronie Włocławka i jego okolic trwały od 14 sierpnia (sobota) do 19 sierpnia (czwartek), gdy agresor opuścił okolice miasta. Analizując już sam przebieg działań strony polskiej nad „dolną Wisłą” w sierpniu 1920 r., możemy wydzielić w nich trzy etapy. Pierwszy to chaotyczne organizowanie obrony linii „dolnej Wisły” przez Ministerstwo Spraw Wojskowych, potem zaś przez dowództwo Frontu Północnego. Drugi to walki opóźniające na przedpolu Wisły (Mława, Działdowo, Brodnica) i obronne na linii rzeki (Bobrowniki, Nieszawa, Włocławek, Płock). Wreszcie trzeci to pościg za szybko wycofującymi się oddziałami bolszewickimi i oczyszczenie terenu z rozbitków i maruderów.</p> <p>Przyglądając się szczegółowo poszczególnym etapom, warto zauważyć, że pierwszy etap trwał do 12 sierpnia. Obejmował prace sztabowe i fortyfikacyjne. Jednak ich wykonywane nie odpowiadało ani skali zbliżającego się zagrożenia, ani potrzebom obronnym. Rzeczywistość wojenna sprawiła, że wiele kwestii w ostatniej chwili trzeba było poprawiać, a niekiedy nawet całkowicie zmieniać. Dotyczy to szczególnie organizacji dowodzenia oraz wykonanych prac fortyfikacyjnych na przedmościach Włocławka i Płocka, które wymagały zaangażowania większych sił (2–3 dywizji), niż później było w dyspozycji.</p> <p>Drugi etap – to ciężkie boje przeprowadzone od Mławy do Brodnicy, których celem było niedopuszczenie wroga do korytarza pomorskiego oraz walki o przeprawy na Wiśle. W okresie tym bolszewicy mieli przewagę liczebną i sprzętową, również moralną. W zmaganiach brała udział 4 Armia wraz z podporządkowanym jej 3 Korpusem Kawalerii (cztery dywizje strzelców i dwie dywizje kawalerii), mające za sobą długotrwałe zwycięskie walki. Jej przeciwnikiem były doraźnie tworzone załogi przedmości, źle uzbrojone, niewyszkolone i złożone z oddziałów etapowych i zapasowych. Większość żołnierzy służących w tych oddziałach nie brała wcześniej udziału w walce, nie miała więc żadnego doświadczenia bojowego. W omawianym okresie inicjatywa operacyjna i taktyczna była całkowicie w rękach dowódców sowieckich. Oni wytyczali kierunki działań, wybierali miejsce i czas akcji zaczepnych.</p> <p>Trzeci – to pościg za uchodzącym wrogiem. W działaniu tym wzięły udział jedynie oddziały wysunięte na północny wschód (zgrupowanie pułkownika Aleksandrowicza), gdyż oddziały blokujące przeprawy na Wiśle w rejonie Włocławka i Płocka nie zdążyły nawiązać kontaktu bojowego z siłami wroga szybko cofającymi się pod naciskiem 5 Armii gen. Sikorskiego. Wobec tego głównym ich zajęciem było likwidowanie resztek oddziałów bolszewickich, które nie zdołały przedrzeć się na wschód przez polski kordon.</p> <p>Całość walk w okolicach Włocławka trwała 5 dni, z czego w samym Włocławku właściwie tylko 16 sierpnia, a przez kolejne dni miasto było ostrzeliwane, co niewątpliwie przyniosło wiele zniszczeń (most, budynki instytucji kościelnych i miejska zabudowa mieszkaniowa).</p> <p>Ponadto zaangażowano, zwłaszcza gdy chodzi o stronę polską w newralgicznym dniu 16 sierpnia, około 2 tys. żołnierzy, w większości dopiero co zmobilizowanych, nie mających wielkiego doświadczenia bojowego. Po stronie rosyjskiej siły były kilkakrotnie większe (15–16 tys.), jednak w skali całej Bitwy Warszawskiej były to siły nieduże. Bolszewicy pierwotnie chcieli sforsować Wisłę, na linii Bobrowniki – Nieszawa i przez most we Włocławku. W drugiej kolejności (po zniszczeniu mostu) również na linii Bobrowniki – Nieszawa i prawdopodobnie na wschód od miasta.</p> <p>Wydaje się, że napastnicy dwukrotnie mieli szansę przebić się na lewą stronę Wisły i zorganizować tam silny opór: raz pod Nieszawą – gdyby szybciej podjęli przeprawę swoich oddziałów, a drugi raz – gdy ruszyli w pogoń przez most, za wracającymi żołnierzami polskimi. W obu przypadkach, zabrakło determinacji.</p> <p>Biorąc pod uwagę czas trwania walki i zaangażowane siły można powiedzieć, że był to jedynie epizod Bitwy Warszawskiej.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/37 Studia specjalistyczne alumnów i kapłanów włocławskich w latach 1901–1945 2021-06-09T16:08:12+02:00 Kazimierz Rulka KRulka@Diecezja.Wloclawek.PL <p>Dla obsadzenia stanowisk, które wymagały od kandydatów wykształcenia wyższego niż tylko zwyczajne wykształcenie seminaryjne (wykładowcy w seminariach duchownych, szkołach katolickich czy prefekci gimnazjalni), diecezja włocławska wysyłała swoich alumnów i kapłanów na studia specjalistyczne. W niniejszym artykule zostali przedstawieni ci, którzy takie studia odbyli w latach 1901–1945. Całość podjętego zagadnienia została ujęta w trzech punktach: 1) Uczelnie, na których kandydaci odbywali studia, 2) Specjalizacje, czyli kierunki studiów, 3) Późniejsze osiągnięcia dydaktyczne i naukowe legitymujących się studiami specjalistycznymi.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/38 Szkoły im. Jana Pawła II w diecezji włocławskiej 2021-06-09T16:17:20+02:00 Kazimierz Skoczylas KSkoczylas@Diecezja.Wloclawek.PL <p>Wzór osobowy stanowi ważny czynnik w procesie wychowania. W polskiej szkole uwypuklenie wzoru osobowego przez postać patrona szkoły jest bardzo widoczne. Przemiany ustrojowe w Polsce sprawiły, że prawo oświatowe dopuszcza w procesie wychowania realizację wartości akceptowanych w danym środowisku i polskim społeczeństwie. Wśród wielu wzorów osobowych znaleźć można postacie związane z chrześcijaństwem. Należy do nich papież Jan Paweł II. Bliskość czasowa jego życia z nowymi pokoleniami Polaków unaoczniała wagę i autentyczność urzeczywistnianych przez niego wartości. Stąd w wielu środowiskach publicznej szkoły polskiej papież Jan Paweł II został wybrany patronem szkoły, a proces wychowania koncentruje się na wartościach eksponowanych przez niego.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/39 Program ikonograficzny i konserwacja zabytkowego obrazu Trójcy Świętej w formie Tronu Łaski z bazyliki Wszystkich Świętych w Sieradzu 2021-06-09T16:35:31+02:00 Paweł Szczepaniak PawelSzczepaniak@VP.PL <p>Niniejszy artykuł porusza problem zobrazowania chrześcijańskiej prawdy wiary o Bogu Trójjedynym. Poprzez wieki w mniej lub bardziej udany sposób sztuka sakralna próbowała poprzez siłę przekazu przybliżyć dogmat człowiekowi poszukującemu Boga; od starotestamentowych scen gościnności Abrahama, aż po Tron Łaski obrazujący jedność Ojca, Syna i Ducha Świętego. Znajdujące się w bazylice w Sieradzu dzieło z 1568 r. stanowi przykład ikonograficzny tematu mającego swój początek w Anglii przy końcu XI w. W 2012 r. obraz stał się częścią programu prac konserwatorskich, które umożliwiły sprecyzowanie czasu powstania dzieła oraz stały się okazją do przywrócenia jego piękna wspólnocie parafialnej.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/40 Naśladowanie Chrystusa w świetle zapisów rekolekcyjnych sługi Bożego biskupa Wojciecha Owczarka 2021-06-09T16:52:06+02:00 Tomasz Kaczmarek T.Kaczmarek@Diecezja.Wloclawek.PL <p>Sługa Boży Biskup Wojciech Owczarek pośród pisemnej spuścizny pozostawił po sobie nietypowy dokument, liczący nieco ponad 200 stron małego, zeszytowego formatu. Są to zapisy postanowień i przemyśleń rekolekcyjnych, które prowadził od czasów kleryckich aż do ostatnich miesięcy życia. Ten materiał jest kluczem do pełniejszego poznania jego niezwykle intensywnego życia duchowego. W świetle Zapisów rekolekcyjnych ukazuje się – obok licznych innych tematów – wiodąca linia duchowości: naśladowanie Chrystusa, które osiągnęło wymiar nadzwyczajny. Lektura Zapisów stopniowo wprowadza ich czytelnika w świat chrześcijaństwa podążającego radykalnie ku świętości. Świętość w ujęciu biskupa Owczarka utożsamia się z naśladowaniem Chrystusa. Ten szczytny ideał znalazł swoje zwieńczenie w poruszających gestach z ostatnich chwil życia Sługi Bożego, kiedy łączył swoje cierpienia i śmierć z męką Chrystusa na krzyżu.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/41 Patriotyzm w nauczaniu bł. bp. Michała Kozala 2021-06-09T17:01:37+02:00 Lech Król x.LechKrol@WP.PL <p>Artykuł opracowano w świetle pism bł. biskupa Michała Kozala. Aktualna sytuacja społeczno-polityczna Polski zainicjowała tematykę patriotyzmu, podejmowaną sto lat temu w nauczaniu Błogosławionego. Było ono także wtedy aktualne i bardzo potrzebne. Bowiem po I wojnie światowej, gdy Polska odzyskała długo oczekiwaną niepodległość, patriotyzm poddawano bardzo ostrej krytyce, a nawet napiętnowaniu. Tak działo się w środowiskach masońsko-lewackich demonstrujących wyraźną niechęć względem tej wartości. W takich to uwarunkowaniach duszpasterzował, jako oddany patriota, ks. M. Kozal. Takie wychowanie otrzymał w domu rodzinnym, dlatego jego postawa patriotyczna była już dynamiczna w młodzieńczym okresie życia. Nic więc dziwnego, że owocowała także w posługiwaniu duszpasterskim, co jest rozpoznawalne na przykładzie podejmowanego nauczania. W jego strukturę wpisały się kazania, przemówienia wygłaszane z okazji różnych rocznic szkolnych i świąt narodowych, jubileuszy, organizacji społeczno-patriotycznych, na powitanie żołnierzy powracających z I wojny światowej, na powitanie prezydenta Ignacego Mościckiego, kazania i konferencje formacyjne do kapłaństwa.</p> <p>Zatem treść nauczania bł. bp. Michała Kozala wyznaczyła strukturę treściową niniejszego artykułu. Punkt pierwszy koncentruje się wokół pojęcia patriotyzmu i jego elementów konstytutywnych, obecnych w jego przepowiadaniu. Następny podejmuje zagadnienie podstaw patriotyzmu, na których Błogosławiony opierał swoje nauczanie. Ostatni zaś punkt wprowadza w proces wychowania patriotycznego, jaki podejmował w pracy duszpasterskiej.</p> <p>Patriotyzm w życiu bł. bp. Michała Kozala, jak zaznaczono w zakończeniu, w pełni zaowocował w czasie II wojny światowej, gdy z siebie złożył Bogu całopalną ofiarę za Kościół i Ojczyznę. Uczynił tak, jak uczył i jak wychowywał. Zatem jest dla współczesnych Polaków niekwestionowanym świadkiem patriotyzmu, który identyfikował z miłością do Ojczyzny, za którą, jeśli trzeba, należy oddać nawet własne życie.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://ttn.wloclawek.pl/czasopisma/index.php/StudiaWloclawskie/article/view/42 Czas przenikający w wieczność. Refleksje nad twórczością poetycką ks. Piotra Stanisława Głowackiego 2021-06-09T17:29:08+02:00 Arkadiusz Ciechalski arciech@wp.pl <p>W artykule zaprezentowana została twórczość poetycka ks. Piotra Stanisława Głowackiego, na którą składają się wiersze opublikowane w czasopismach, almanachach oraz w czterech tomikach poetyckich. Poruszana problematyka wierszy to: diagnoza duchowości współczesnego człowieka, jego relacje z Bogiem i bliźnim, kontemplacja natury, która prowadzi do otwierania się na transcendencję, głębsze przeżywanie świąt kościelnych oraz tajemnic wiary, rozważania związane z kategoriami moralnymi oraz tematyką określaną jako ars bene moriendi. Wskazane zostały inspiracje i dialog z postawą prezentowaną przez św. Franciszka z Asyżu, św. Jana od Krzyża, S. Kierkegaarda oraz św. Jana Pawła II. W zakresie kształtu artystycznego poczyniono ustalenia, iż liryki te posiadają poetykę charakterystyczną dla współczesnych wierszy, czyli są zazwyczaj stychiczne, o rytmie i rymach nieregularnych, zbliżone do wiersza białego. Właściwe wczesnemu etapowi twórczości poetyckiej ks. Głowackiego nasycenie środkami poetyckiego wyrazu (stosowanie rozbudowanej metaforyki, porównań, wielość epitetów itp.) zostało zmienione w wierszach późniejszych na formy bardziej ascetyczne, co ma służyć uwypukleniu aspektu dyskursywnego utworów. Autor chętnie stosuje konstrukcje o wydźwięku paradoksalnym, co wpisuje jego twórczość w ten nurt polskiej poezji religijnej, do którego należą tak znakomici mistrzowie jak: M. Sęp Szarzyński, F. Karpiński, C.K. Norwid, L. Staff, J. Liebert, B. Ostromęcki czy ks. J. Twardowski.</p> 2021-06-09T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021