„Żołnierska” formacja zakonna i jej owoce w Towarzystwie Chrystusowym w pierwszych latach istnienia zgromadzenia

Abstrakt

Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej wyrosło na podłożu wielkich potrzeb duchowych polskich emigrantów i ogromnego pasterskiego zatroskania kard. A. Hlonda o polską duszę. Zostało założone w bardzo specyficznym czasie, bo w okresie międzywojennym, gdy Polska żyła euforią z odzyskania niepodległości, a w Kościele powszechnym dynamicznie rozwijał się kult Serca Bożego oraz została wprowadzona nowa uroczystość Chrystusa Króla Wszechświata. To wszystko, jak się wydaje, miało wpływ na ukształtowanie takiej, a nie innej duchowości nowej rodziny zakonnej - jest to m.in. duchowość mocno chrystocentryczna z elementami patriotycznymi i narodowościowymi. Jednym bowiem z wewnętrznych haseł chrystusowców jest zawołanie: „Głosić Chrystusa i Polskę”.

Tytularna uroczystość Towarzystwa Chrystusowego - Chrystusa Króla Wszechświata - wpłynęła również na formację jego członków. Od początku bowiem, oprócz oczywiście formacji zakonnej i kapłańskiej, widoczny był styl formacji według „etosu wojskowego”, odnosząc oczywiście wszystko do Chrystusa, jako Króla i Wodza. Stąd pojawia się specyficzny język, który jest synkretyzmem terminologii religijnej z terminologią wojskową. Był to celowy zabieg zastosowany przez założyciela zgromadzenia kard. A. Hlonda SDB, jak i organizatora nowej wspólnoty ks. I. Posadzego SChr. Nie tylko było to nawiązanie do biblijnego rozumienia życia chrześcijańskiego, ale wzmacniał motywację członków do podjęcia ofiarnej pracy nad sobą, aby uświęcić siebie i innych doprowadzić do zbawienia.

Taka formacja przyniosła konkretne efekty. Najpierw był to przede wszystkim hymn Towarzystwa Chrystusowego, zwany „hymnem bojowym” w walce o dusze polskich emigrantów. Później zrodziły się konkretne postawy członków tegoż zgromadzenia, jak choćby nawet oddanie swego życia przez ks. P. Kontnego SChr w obronie czci kobiet, czy też oddanie życia przez ks. R. Marszałka SChr za Ojczyznę. Wobec tego pierwszego toczy się dziś proces beatyfikacyjny, a tego drugiego nazywamy „żołnierzem niezłomnym”.

Można zatem stwierdzić, że w tych dwóch przywołanych postaciach zrealizowało się naczelne hasło chrystusowców: „Wszystko dla Boga i Polonii”.