Rytualizacja mitu w starożytnych religiach misterycznych: ku zrozumieniu liturgii chrześcijańskiej

Abstrakt

W opracowaniu przedstawiono związek mitu z obrzędowością; związek zachodzący w każdej, znanej nam kulturze: tak w literackiej kulturze piśmiennych społeczeństw greckich i rzymskich, jak i w wyłącznie ustnej tradycji niepiśmiennych społeczeństw pierwotnych.

Ten ścisły związek ma miejsce również w chrześcijaństwie, przy czym porównywanie chrześcijaństwa do innych religii może się tutaj dokonywać jedynie w aspekcie analogii formalnych, z odrzuceniem jakiejkolwiek formy synkretyzmu czy panteizmu, i z pełną świadomością wszelkich różnic ontycznych i historiozbawczych zachodzących pomiędzy chrześcijaństwem i innymi religiami oraz wierzeniami.

Stosując na poziomie formalnym (i wyłącznie formalnym) analogię do obrzędowości misterycznych i pamiętając o fundamentalnej różnicy, istotowej i merytorycznej, między monoteizmem (w szczególności chrześcijaństwem) i wszelkimi innymi religiami i wierzeniami, stwierdzamy, że liturgia chrześcijańska to także akcja rytualna, wchodzenie w Tajemnicę i uczestnictwo w Tajemnicy Chrystusa (mówiąc per analogiam, uczestnictwo w Micie Chrystusa, w jak najbardziej pozytywnym znaczeniu terminu „mit”) i urzeczywistnianie tej Tajemnicy poprzez celebrację.

W tym kontekście i sensie starożytne religie misteryczne stają się niejako „kluczem” dla zrozumienia istoty liturgii chrześcijańskiej w każdym pokoleniu wyznawców Chrystusa.