Bóg jest światłem Esej biblijno-dogmatyczno-trynitarny. W dialogu z teologią Wschodu
Main Article Content
Abstrakt
„Bóg jest światłością” (1J 1, 5). To stwierdzenie powinno być interpretowane jako metafora, czy też dotyczy bytu Boga? W jaki sposób termin „światło” (phôs) odnosi się do każdej z trzech Osób Boskich? Artykuł, analizując różne biblijno-dogmatyczne aspekty teologicznego pojęcia „światła”, poprzez teksty literatury janowej i doświadczenie Pawła na drodze do Damaszku, próbuje odpowiedzieć na pytanie, jak każda z trzech Osób jest światłem. Boże światło należy do całej Trójcy w sposób zróżnicowany według osobowych cech Ojca, Syna i Ducha. Refleksja zaczyna się od specyfiki trzech janowych „definicji” Boga, które nam objawiają, ale jednocześnie skrywają Tego, który jest rzeczywistym Boskim podmiotem: „Bóg jest duchem”, „Bóg jest światłem”, „Bóg jest miłością”. Nieosobowy charakter pojęć: duch, światło, miłość, stanowi owocną przesłankę do zrozumienia zróżnicowania ról trzech Osób Boskich i duchowego uchwycenia ich personalnej kenozy (uniżenia). Paweł ujrzał ojcowskie oblicze Jhwh, któremu poświęcił swoje życie pobożnego faryzeusza, w świetle z nieba, które go ogarnęło, i w głosie, który pochodził z tegoż światła. Światło i głos to dwa wehikuły Objawienia, właściwe Duchowi i Synowi. Doświadczenie Pawła pod Damaszkiem było pierwszym chrześcijańskim doświadczeniem trynitarnym Bożego światła. Autorzy artykułu dali uprzywilejowane miejsce teologii prawosławnej, dla której pojęcie „światła” jest fundamentalne, gdyż wyraża „realny aspekt Boskości” (Władimir Łossky), czyli Boga prawdziwego, Ojca, który objawia się przez Syna i w Duchu.
Downloads
Article Details

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Przyjęto 2025-07-12
Opublikowano 2025-10-01
Bibliografia
Tommaso d’Aquino, Contra errores Graecorum, in: Opuscula Theologica, vol. 1, Taurini–Romae 1954.
Tommaso d’Aquino, La Somma contro i Gentili, vol. 3: Libro Quarto, a cura di T.S. Centi, Bologna 2001.
Tommaso d’Aquino, Super Evangelium S. Ioannis lectura, ed. R. Cai, Rome 1952.
Aalen S., «רוּאּ,’ôr», in: Grande lessico dell’Antico Testamento, vol. 1, Brescia 1988, p. 315–358.
Artioli M.B., Introduzione, in: Gregorio Palamas, Luce del Tabor. Difesa dei santi esicasti, ed. e trad. M.B. Artioli, Bologna 2022.
Bulgakov S., L’Agnello di Dio, Roma 1990.
Bulgakov S., Il Paraclito, Bologna 2012.
Brown R.E., Giovanni, Assisi 1999.
Cesarale E., L’Agnello, il Drago e le Donne, Assisi 2021.
Cesarale E., «Figli della Luce, figli del Giorno», Roma 2012.
Chardonnens D., “Dio è luce” (1Gv 1, 5). Il mistero di Dio Trinità, verità e vita, “Teresianum”, 70(2019), nr 1, p. 155–193.
Jay E.G., Grammatica greca del Nuovo testamento, Casale Monferrato 1991.
Kowalczyk D., Una persona in tre Persone. La teologia trinitaria in Sergej Bulgakov, in: D. Kowalczyk, Il perché della Trinità, Roma 2024, p. 145–166.
Kowalczyk D., Lo Spirito Santo, presenza silenziosa nella Trinità e in noi, in: Silenzio, polifonia di Dio, ed. B. Aniello, D. Kowalczyk, Roma 2020, p. 71–84.
Kowalska F., Diario. La Misericordia Divina nella mia anima, Città del Vaticano 2010.
Lang F., «πῦρ», in: Grande lessico del Nuovo Testamento, vol. 1, Brescia 1977, p. 821–886.
Lossky V., La teologia mistica della Chiesa d’Oriente. La visione di Dio, Roma 2013.
Lumetti L., 1° Gv sulla prima lettera di Giovanni, Reggio Emilia 2003.
Muszala A., Kim jest Bóg, którego dotykam, Kraków 2012.
Palamas Gregorio, Luce del Tabor. Difesa dei santi esicasti, ed. e trad. M.B. Artioli, Bologna 2022.
Palamas Gregorio, Omelia sulla Trasfigurazione, in: Gregorio Palamas, L’uomo mistero di luce increata, a cura di M. Tenace, Milano 2005, p. 131–146.
Prinzivalli E., Simonetti M., La teologia degli antichi cristiani (secoli I–IV), Brescia 2012.
Rahner K., Theos nel Nuovo Testamento, in: K. Rahner, Saggi Teologici, Roma 1965, p. 467–585.
Sesboüé B., La personalità dello Spirito Santo nella testimonianza biblica, nella teologia trinitaria recente e nell’esperienza storica della Chiesa e degli uomini, in: La personalità dello Spirito Santo. In dialogo con Bernard Sesboüé, ed. S. Tanzarella, Cinisello Balsamo 1998, p. 21–60.
Schlier H., L’apostolo e la sua comunità, Brescia 1976.
Schnackenburg R., Il vangelo di Giovanni, vol. 1, Brescia 1973.
Schweizer E., «πνεῦμα», in: Grande lessico del Nuovo Testamento, vol. 10, Brescia 1975, p. 928–1108.
Vanni U., Con Gesù verso il Padre, Roma 2002.
Vanni U., Il tesoro di Giovanni, Assisi 2010.
Vanni U., Apocalisse di Giovanni, Assisi 2018.
Vanni U., «Dallo Spirito di verità allo Spirito di profezia», in: U. Vanni, Dal Quarto Vangelo all’Apocalisse, Assisi 2011, p. 31–63.