Parafie wieloplebańskie na Kujawach w okresie średniowiecza i odrodzenia
Contenuto principale dell'articolo
Abstract
W czasach średniowiecza w niektórych parafiach występowało zjawisko kilku proboszczów w jednej parafii. Pierwsza, udokumentowana, źródłowa wzmianka o takiej praktyce pojawiła się w 1326 r. Od XV wieku władze kościelne zaczęły znosić wieloplebańskie obsady. Proces ten zakończył się w XVI wieku. Artykuł jest próbą charakterystyki parafii wieloplebańskich w południowej części ówczesnej diecezji włocławskiej – wyłącznie na Kujawach, bez Pomorza Gdańskiego.
Downloads
Dettagli dell'articolo
TQuesto lavoro è fornito con la licenza Creative Commons Attribuzione 4.0 Internazionale.
Riferimenti bibliografici
Acta capitulorum nec non iudiciorum ecclesiasticorum selecta, t. 3, cz. 1: Acta iudiciorum ecclesiasticorum dioecesum Plocensis, Wladislaviensis et Gneznensis: 1422–1533, wyd. B. Ulanowski, Kraków 1908 (Monumenta Medii Aevi Historica, t. 18).
Brunon z Kwerfurtu, Żywot Pięciu Braci Męczenników, w: Piśmiennictwo czasów Bolesława Chrobrego, oprac. J. Karwasińska, Warszawa 1966, s. 155–246.
Corpus Iuris Canonici. Pars prion Decretum Magistri Gratiani, pars 2, wyd. A. Friedberg, Lipsk 1879.
Damalewicz S., Vitae Vladislaviensium Episcoporum, Kraków 1642.
Decretales Gregorii P. IX, w: Corpus Iuris Canonici, Liber 3, t. 38, wyd. A. Friedberg, Lipsk 1881.
Hefele C.J., Leclercq H., Histoire des conciles d’apres les documentes originaux, t. 5, cz. 2, Paris 1913.
Kodeks dyplomatyczny Polski, t. 1–2, wyd. L. Rzyszczewski, A. Muczkowski, Warszawa 1847–1858.
Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski, t. 3, wyd. I. Zakrzewski, Poznań 1879.
Liber beneficiorum archidiecezji gnieźnieńskiej Jana Łaskiego, t. 1–2, wyd. J. Łukowski, Gniezno 1880–1881.
Liber beneficiorum diecezji krakowskiej Jana Długosza, t. 1–2, wyd. A. Przeździecki, Kraków 1863–1864.
Monumenta Historicae Dioecesis Wladislaviensis, t. 1–25, Włocławek 1881–1912.
Monumenta Poloniae Vaticana, t. 1–2, wyd. J. Ptaśnik, Kraków 1913–1914.
Niesiecki K., Herbarz polski, t. 3, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839.
Senkowski J., Lustracja poradlnego i rejestr łanów województw brzesko-kujawskiego i inowrocławskiego z r. 1489, „Teki Archiwalne”, 7(1961), s. 69–214.
Spory i sprawy pomiędzy Polakami a Zakonem Krzyżackim, t. 1, Poznań 1890.
Vetera Monumenta Poloniae et Lithuaniae gentiumque finitimarum historiam illustrantia, collecta ab A. Theiner, t. 1, Romae 1860.
— — — — —
Abraham W., H.F. Schmid, Die rechtlichen Grundlagen der Pfarrorganization auf westslwischem Boden und ihre Entwicklung während des Mittelalters, KH, 44(1930), s. 580–598 [recenzja].
Abraham W., Ius Canonicum particulare in Polonia tempore Decretalium Gregorii IX. Excerptum ex Actis Congressus Juridici Internationalis, t. 3, Rzym 1936.
Archidiecezjalne sanktuarium Kapłanów Męczenników. Parafia św. Maksymiliana Marii Kolbego i św. Benedykta, Jana, Mateusza, Izaaka i Krystyna w Płonkowie. Historia parafii, https://plonkowo.parafia.net.pl/index.php/historia_parafii [18.07.2022].
Arnold S., Terytoria plemienne w ustroju administracyjnym Polski Piastowskiej (w. XII–XIII), Kraków 1927, [mapa: Mazowsze i Kujawy].
Atlas historyczny Polski. Kujawy i ziemia dobrzyńska w II połowie XVI w., cz. 2, red. W. Duży, Warszawa 2021.
Buczek K., Ziemie polskie przed tysiącem lat, Kraków 1967, [mapa].
Chodyński S., Patronat w Polsce, w: Encyklopedia kościelna, t. 18, wyd. M. Nowodworski, Warszawa 1892, s. 380–399.
Chodyński S., Proboszcz z prawa prowicjalnego, w: Encyklopedia kościelna, t. 21, wyd. M. Nowodworski, Warszawa 1896, s. 327–371.
Dąbrowski P., Przykład romańskiego kościoła wiejskiej sieci parafialnej z silnie zredukowanym programem emporowym w masywie zachodnim, https://zabytek.pl/pl/obiekty/koscielec-kosciol-pw-sw-malgorzaty [18.07.2022].
Danielewski M., Cuiavia Christiana. U progu chrześcijaństwa i Kościoła na Kujawach w X–XII wieku, Poznań 2019.
Degórska B., Transformacja krajobrazu wschodnich Kujaw w kontekście zmian użytkowania ziemi i osadnictwa (1770–1970), Warszawa 2015.
Diecezja włocławska 2000, oprac. W. Frątczak [i in.], Włocławek 2001.
Gąsiorowski A., Ze studiów nad szerzeniem się tzw. prawa niemieckiego we wsiach ziemi krakowskiej i sandomierskiej (do roku 1333), RHist, 26(1960).
Hałaburda M., Spór o prawo patronatu i prezenty na urząd prepozyta kościoła parafialnego w Oświęcimiu z roku 1533 r., „Rocznik Filozoficzny Ignatianum”, 27(2021), nr 2, s. 233–250. DOI: https://doi.org/10.35765/rfi.2021.2702.12
Kaczmarczyk Z., Kolonizacja niemiecka na wschód od Odry, Poznań 1945.
Karczewska J., Własność szlachecka na pograniczu wielkopolsko-kujawskim w pierwszej połowie XV wieku, Zielona Góra 2010.
Kolańczyk K., Studia nad reliktami wspólnej własności ziemi w najdawniejszej Polsce. Rozporządzanie własnością ziemską do końca XIV wieku, Poznań 1950.
Kołtuniak J., Piotrków Kujawski: zarys dziejów miasta i parafii, Bydgoszcz 2002.
Kosecki A., Miasta kujawskie w średniowieczu. Lokacje, ustrój i samorząd miejski, Kraków 2018.
Krzysztofik R., Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno--historyczna, Katowice 2007.
Kujawa M., Kossecka E., Kościelna Wieś, w: Polskie Zabytki – Katalog zamków, pałaców i dworów w Polsce, https://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1092/Koscielna_Wies/ [18.07.2022].
Kujawski W., Parafie diecezji włocławskiej. Archidiakonaty kruszwicki i włocławski, Włocławek 2014.
Kujawski W., Podziały administracyjno-kościelne Kujaw wschodnich (od początku do 1925 r.), „Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie”, 29(2014), s. 9–25.
Ladenberger T., Zaludnienie Polski na początku panowania Kazimierza Wielkiego, Lwów 1930.
Ładogórski T., Studia nad zaludnieniem Polski XIV wieku, Wrocław 1958.
Librowski S., Wizytacje diecezji włocławskiej, cz. 1: Wizytacje diecezji kujawskiej i pomorskiej, t. 1: Opracowanie archiwalno-źródłoznawcze, z. 2: Wizytacje w latach 1123–1421, ABMK, 10(1965). DOI: https://doi.org/10.31743/abmk.6453
Lisowicz-Żurek D., Trzech proboszczów w jednej parafii: studium o duchowieństwie w średniowiecznym Chrzanowie, „Średniowiecze Polskie i Powszechne”, 6(2014), nr 10, s. 19–40.