Kondycja religijno-moralna wiernych i duchowieństwa dekanatu krzepickiego w świetle wizytacji dziekańskiej z 1824 r.
Article Sidebar
Main Article Content
Abstrakt
Dekanat krzepicki jako integralna część territorium vielunense znajdował się w strukturach archidiecezji gnieźnieńskiej do zmian administracyjnych, do których doszło w wyniku postanowień Kongresu Wiedeńskiego, kiedy ten teren został włączony do diecezji kujawsko-kaliskiej. Dziekanem krzepickim łączącym obie „epoki” był ks. Albin Stawicki, pełniący swój urząd w latach 1813–1827. Przede wszystkim był wykonawcą zarządzeń bp. Józefa Koźmiana, który po objęciu biskupstwa kujawsko-kaliskiego w 1823 r. rozpoczął intensywną akcję rewizji dotychczasowej formy zarządu diecezją przez wprowadzenie szeregu reform w sposobie dotychczasowego duszpasterstwa, polegających na rzetelnej nauce katechizmu dzieci szkolnych i w czasie kazań mszalnych, ujednoliceniu sposobu prowadzenia nabożeństw parafialnych, rewizji metody przeprowadzania corocznych wizytacji dziekańskich ze szczególnym uwzględnieniem opisu kondycji religijnej i moralnej wiernych świeckich i duchownych oraz nawoływaniu do intensywniejszego włączania się proboszczów w zakładanie szkół elementarnych.
Downloads
Article Details
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Przyjęto 2025-08-01
Opublikowano 2025-10-01
Bibliografia
Źródła rękopiśmienne:
Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej im. ks. Walentego Patykiewicza
Księgi dziekańskie
Akta [dziekana dekanatu krzepickiego tyczące się] kościoła parafialnego miasta Krzepice od 1817 do 1859 roku, sygn. KD 122
Księgi konsystorskie
Akta Konsystorza Generalnego Kaliskiego w przedmiocie kościoła i probostwa w Krzepicach [1803–1836], sygn. KK 23
Akta Konsystorza Generalnego Kaliskiego w przedmiocie kościoła szpitalnego w Krzepicach [1813–1852], sygn. KK 24
Akta Konsystorza Forlanego Piotrkowskiego tyczące się kościoła w Jaworznie [1627, 1725, 1781, 1802-1888], sygn. KK 161
Akta Konsystorza Foralnego Piotrkowskiego tyczące się kościoła parafialnego w Krzepicach [1826-1834], sygn. KK 172
Akta Konsystorza Foralnego Piotrkowskiego tyczące się kościoła parafialnego w Krzepicach w dekanacie krzepickim oficjalacie piotrkowskim założone w r[oku] 1832 [–1840], sygn. KK 173
Raporty dziekanów brzeźnickiego, częstochowskiego, krzepickiego i radomskiego do Konsystorza Foralnego Piotrkowskiego o duchowieństwie, kościołach, kongregacjach dekanalnych, szkołach i metrykach oraz akta dziekana krzepickiego, wieluńskiego i wieruszowskiego przesłane do Konsystorza Foralnego Wieluńskiego [1820-1874], sygn. KK 233
Księgi metrykalne
Unikat aktów zmarłych parafii rzymskokatolickiej Praszka [1826-1836], sygn. KM 2738
Archiwum Diecezjalne we Włocławku
Acta episcopalia
Akta wizytacji dekanatu krzepickiego przeprowadzona przez dziekana ks. Albina Stawickiego w 1824 r., sygn. 045
Akta Konsystorza Generalnego we Włocławku
Akta personalne ks. Albina Stawickiego [1769-1827], sygn. AKGWł. pers. 570
Akta personalne ks. Wojciecha Szymańskiego [1781-1851] sygn. AKGWł. pers. 609
Źródła drukowane:
Directorium officii divini ac missarum juxta rubricas generales breviarii et missalis Romani ad usum almae ecclesiae metropolitanae archidioecesis Gnesnesis pro Anno Domini 1807, Posnaniae 1808.
Ordo divini offici ad usum dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis pro Anno Domini 1823, Varsaviae 1824.
Ordo divini offici ad usum dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis pro Anno Domini 1824, Varsaviae 1825.
Ordo divini offici ad usum dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis pro Anno Domini 1826, Varsaviae 1827.
Ordo divini offici ad usum dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis pro Anno Domini 1829, Varsaviae 1830.
Ordo divini offici ad usum dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis pro Anno Domini 1830, Varsaviae 1831.
Ordo divini offici ad usum dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis pro Anno Domini 1831, Varsaviae 1832.
Ordo divini offici ad usum dioecesis Vladislaviensis seu Calissiensis pro Anno Domini 1832, Varsaviae 1833.
Opracowania
Górski K., Zarys dziejów duchowości w Polsce, Kraków 1986.
Gręźlikowski J., Działalność kościelna biskupów włocławskich w okresie kujawsko-kaliskim diecezji, „Prawo Kanoniczne” 56(2013), nr 3, s. 104-
Grzęźlikowski J., Szkolnictwo i oświata w diecezji włocławskiej w XIX i początkach XX wieku, „Kieleckie Studia Teologiczne” 8(2009), s. 335-356.
Jabłońska A., Obraz duchowieństwa parafialnego w świetle wizytacji Wincentego de Seve (1608-1609) – wybrane aspekty, „Roczniki Humanistyczne” 65(2017), z. 2, s. 5-22.
Jemielity W., Strój duchowny w Królestwie Polskim, „Prawo Kanoniczne. Kwartalnik Prawno-Historyczny” 40(1997), nr 102, s. 219-131.
Jędrysiak J., Parzymiechy – 750 lat historii, Lipie 2018.
Kęsik K., Bractwo Różańca Świętego w Krzepicach w latach 1686 – 1941, w: red. Z. Włodarczyk, Blisko i daleko VI. Sympozjum regionalistów – Praszka 2021, Wieluń- Praszka 2022, s. 19–53.
Kęsik K., Budynki prepozytury szpitalnej w Krzepicach w ostatnim okresie istnienia (1793- 1821[1826]), „Studia Włocławskie” 25(2023), s. 609-635.
Kęsik K., Miejscowość i kościół w Jaworznie w latach 1800-1914, w: red. K. Kęsik, Z przeszłości miejscowości i parafii Jaworzno k. Wielunia, Opole 2019, s. 71-145.
Kistela D., Dzieje miejscowości i parafii Zajączki (1904-2004), Zajączki 2004.
Kujawski W., Diecezja kujawsko-kaliska. Opracowanie historyczno-źródłoznawcze, Włocławek 2011.
Kujawski W., Parafie diecezji włocławskiej. Okres kujawsko-kaliskiej 1818-1925, Włocławek 2018.
Kulecka A., Objazd w systemie administrowania Królestwem Polskim (1815-1867), w: red. A. Górak, D. Magiera, Dzieje biurokracji na ziemiach polskich, t. 2, Lublin 2009.
Maj S., Biskup Michał Korczyński – zapoznany sługa Chrystusa. Szkic biograficzny, „Nasza Przeszłość” 132(2019), s. 245-268.
Olszewski D., Kulturowe zakorzenienie myśli religijnej i teologicznej na przykładzie sytuacji panującej na ziemiach polskich w XIX wieku, „Studia Theologica Varsaviensia” 18(1980), nr 2, s. 129-149.
Olszewski D., Nauczanie kościelne w Królestwie Polskim w XIX wieku, „Analecta Cracoviensia” 18(1986), s. 491-520.
Olszewski D., Stan i perspektywy badań nad religijnością XIX i początku XX wieku, „Nasza Przeszłość” 59(1983), s. 5-68.
Renz R., Religia rzymskokatolicka w życiu społeczności lokalnej w okresie międzywojennym (na przykładzie diecezji kieleckiej), „Perspektywy Kultury” 1(36), s. 185-208.
Siekierski S., Kulturoznawcze funkcje parafii katolickiej w społecznościach lokalnych w świetle pamiętników, Warszawa 1995.
Stolarczyk T., Inwentarze biblioteczne z konwentu paulinów w Wieluniu (XVIII wiek), Wieluń 2021.
Szkutnik P., Wartość źródłowa akt dziekańskich z XIX wieku na przykładzie akt dziekana brzeźnickiego, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 94(2010), s. 219-309.
Widera M., Z dziejów parafii w Starokrzepicach. W 110. rocznicę poświęcenia kościoła, Opole 2023.
Wojtkowski W., Koźmian Józef Szczepan h. Nałęcz, w: red. S. Kunikowski, Włocławski słownik biograficzny, t. 3, Włocławek 2005, s. 94.
Wolnicki P., Dziewiętnastowieczne akta wizytacji dziekańskich (na przykładzie dekanatu radomszczańskiego), „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 94(2010), s. 341-367.
Związek J., Niemieckie dzieci w polskich szkołach elementarnych w regionie częstochowskim (1793-1831), w: red. W. Jakubowski, Społeczność protestancka w ziemi lipskiej w XVIII-XX wieku, Lipie 1996, s. 67-106.